Uluslararası ticarette tarafların birbirini doğru anlaması, ithalat ve ihracat süreçlerinin sorunsuz yürümesi için hayati önem taşır. Bu noktada devreye giren Incoterms (International Commercial Terms), ticari işlemlerin anayasası niteliğindedir. Peki, Incoterms nedir ve Incoterms 2020 kuralları neleri kapsar? Bu kapsamlı rehberde, teslim şekilleri nelerdir sorusundan başlayarak tüm teknik detaylara değineceğiz.
Incoterms Nedir? (Incoterms Ne Demek?)
Incoterms, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından hazırlanan, uluslararası ticari işlemlerde malların teslimatına dair sorumlulukları belirleyen standart terimler bütünüdür. Incoterms ne demek sorusunun en basit cevabı; satıcı ve alıcı arasındaki gümrük, nakliye, sigorta ve risk devri sınırlarını çizen kurallar dizisidir.
ICC, değişen dünya koşullarına göre bu kuralları günceller. Günümüzde en yaygın kullanılan versiyon Incoterms® 2020 olup, Incoterms 2010 versiyonuna göre bazı stratejik farklar içerir.
Incoterms 2020 Kuralları ve Teslim Şekilleri Nelerdir?
Uluslararası teslim şekilleri, toplamda 11 teslim teriminden oluşur. Bu teslim şekillerini iki ana grupta inceleyebiliriz:
1. Tüm Taşıma Türlerini Kapsayan Kurallar
- Bu gruptaki incoterms terimleri, deniz, hava, kara ve demiryolu dahil her türlü taşıma modunda kullanılabilir.
- EXW (Fabrikada Teslim): Satıcı, malları kendi yerinde teslim eder; risk ve masraflar büyük ölçüde alıcıya aittir.
- FCA (FCA Teslim / Taşıyıcıya Teslim): Satıcı malları alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder; gümrük işlemlerini satıcı yapar, taşıyıcıya teslim anından sonra risk alıcıya geçer.
- CPT (Carriage Paid To): Navlun ücreti satıcı tarafından ödenir, fakat hasar riski malların ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer.
- CIP (Carriage and Insurance Paid To / CIP Teslim): CPT’ye benzer; farkı satıcının belirli bir düzeyde sigorta yaptırma yükümlülüğüdür.
- DAP (Delivered at Place / Belirlenen Yerde Teslim): Satıcı malları belirlenen teslim noktasında, araçtan boşaltılmaya hazır şekilde alıcıya teslim eder.
- DPU (Delivered at Place Unloaded / Eşya Boşaltılmış Teslim): Incoterms 2020 ile DAT’ın yerini almış; satıcı hem terminalde teslim eder hem de boşaltma işlemini üstlenir.
- DDP (Delivered Duty Paid / Gümrük Ödenmiş Olarak Teslim): Satıcı, ithalat gümrük vergileri dahil tüm masrafları üstlenerek malları alıcıya teslim eder.
-
- FAS (Free Alongside Ship / Geminin Yanında Teslim): Satıcı malları geminin yanına getirdiğinde sorumluluğu biter.
- FOB (Free On Board / Gemide Masrafsız Teslim): Türkiye’de en çok kullanılan teslim şeklidir. Satıcı malları gemide teslim eder. Mallar gemi güvertesine geçtiği an risk alıcıya geçer.
- CFR (Cost and Freight): Satıcı, varış limanına kadar olan navlun ücretini (cost and freight) öder.
- CIF (Cost, Insurance and Freight / CIF Teslim Şekli): Satıcı hem navlunu öder hem de sigorta yaptırır. En yaygın incoterms uluslararası deniz ticareti terimlerinden biridir.
Incoterms 2010 ve 2020 Arasındaki Farklar
2020 arasındaki farklar incelendiğinde, kuralların daha kullanıcı dostu hale getirildiği görülür. Incoterms 2020’de:
- DAT terimi DPU olarak değiştirilerek belirlenen yerde teslim kapsamı genişletilmiştir.
- FCA teriminde konşimento (Bill of Lading) ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.
- CIP teslim şeklinde sigorta kapsamı “Geniş Kapsamlı” (Institute Cargo Clauses A) olarak güncellenmiştir.
Uluslararası Ticarette Doğru Teslim Şeklini Seçmek
Bir teslim şeklinin seçilmesi, maliyet kalemlerinin (navlun-freight, gümrük, sigorta) kimin üzerinde kalacağını belirler. Satıcı malları teslim ederken, sözleşmede teslim yerinin ve teslim ettiği anın açıkça belirtilmesi incoterms kurallarının doğru uygulanması için şarttır.
Teslim edildiği anın yanlış belirlenmesi, hasar görmüş veya kaybolmuş mallar söz konusu olduğunda hukuki ihtilaflara yol açabilir. Bu nedenle, incoterms kurallarına uygun hareket etmek her iki tarafı da korur.
Özet Karşılaştırma Tablosu
| Teslim Şekli | Masrafın Devri | Riskin Devri | Sigorta Sorumluluğu |
| EXW | Alıcı (Fabrikada) | Alıcı (Fabrikada) | Alıcı |
| FOB | Alıcı (Gemide) | Alıcı (Gemide) | Alıcı |
| CIF | Satıcı (Varış Limanı) | Alıcı (Yükleme Limanı) | Satıcı |
| DDP | Satıcı (Alıcı Kapısı) | Satıcı (Alıcı Kapısı) | Satıcı |
Sonuç olarak, uluslararası arenada bir teslim gerçekleştirmeden önce hangi incoterms kuralı ile ilerleyeceğinize karar vermeniz gerekir. Taşıyıcıya teslim sürecinden, malların teslim edildiği son noktaya kadar olan tüm aşamalar bu kurallarla güvence altına alınır.
Sizin dış ticaret süreçlerinizde en çok tercih ettiğiniz incoterms teslim şekilleri hangileri? Deneyimlerinizi yorumlarda paylaşabilir veya merak ettiğiniz diğer incoterms teslim şekillerini sorabilirsiniz!
